داروهای ضد اضطراب و خواب آور

دارو های ضد اضطراب و خواب آور

بنزودیازپین‌ها داروهایی هستند که اثرات متنوع همانند ضد اضطراب، شل کننده عضلات، ضد تشنج، آرام بخش و خواب آور دارند. در این مقاه به داروهای ضد اضطراب و خواب آور می پردازیم. داروهایی که دارای چنین اثراتی هستند برای کاهش اضطراب فراگیر، اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب اجتماعی ،اختلال وحشت، اختلال سازگاری( Adjustment Disorder ) ، ایجاد خواب عمیق قبل از جراحی و یا سایر اعمال پزشکی استفاده می شوند. تعدادی از داروهای دسته بنزودیازپین ها که در ایران موجود هستند بر اساس ترتیب نیمه عمر شان ذکر شده اند.

  • دیازپام ( Diazepam)
  • کلونازپام (Clonazepam)
  • فلورازپام( Flurazepam )
  • کلرودیازپکساید ( Chlordiazepoxide)
  • اکسازپام( Oxazepam)
  • لورازپام ( Lorazepam)
  • میدازولام( Midazolam)
  • آلپرازولام ( Alprazolam)


عوارض داروهای ضد اضطراب و خواب آور

این داروها بر اساس میزان مصرف به ترتیب می‌توانند به آرام بخشی، خواب آلودگی، بی هوشی و کما منجر شوند‌. به همین دلیل عوارض جانبی این داروها علی الخصوص داروهایی که نیمه عمر طولانی دارند و مدت زمان زیادی مصرف میشوند .در افراد بسیار مهم و قابل بررسی خواهد بود. ایجاد خواب آلودگی و اختلال حافظه ،فراموشی پیش گستر، کندی روانی _ حرکتی رایج‌ترین عوارض مصرف این داروها است. ایجاد مقاومت و وابستگی دارویی در مورد بنزودیازپین هایی که نیمه عمر کوتاه تری دارند مثل آلپرازولام ( نیمه عمر ۱۵_۴ ساعت ) حتی بعد از دو هفته مصرف بروز میکند.

به همین دلیل بعد از یک الی دو هفته مصرف مستمر فرد نسبت به اثرات خواب آوری آنها تحمل دارویی پیدا می نماید و بر این اساس برای درمان بلند مدت مشکلات خواب داروی مناسبی نیستند. در حال حاضر فرضیه های پزشکی در رابطه با مصرف آرام بخش ها و ریسک ابتلا به بیماری آلزایمر بعد از ۶۰ سالگی مطرح شده است که احتیاط در استفاده از این دسته دارویی را دو چندان می کند. کلیه داروهایی که با نام های مصرفی و تجاری در گروه بنزودیازپین ها قرار میگیرند ضد تشنج محسوب میشوند البته زولپیدم (zolpidem ) و زالپلون ( zalpelon ) که اثر خواب آوری شدید دارند و می‌توانند به بی خوابی سر شب کمک کنند و چون نیمه عمر کوتاهی دارند و سریع الاثر هستند روز بعد باعث کاهش هوشیاری و خواب آلودگی نمی گردند.

دارو های ضد اضطراب
بسیاری از داروهای بنزودیازپینی باعث کاهش حافظه کوتاه مدت می گردند و به هر میزانی که دوز مصرف بیشتر باشد قدرت یادآوری اطلاعاتی که پس از مصرف دریافت شده است کمتر خواهد بود. مصرف این داروها با الکل، ترامادول و حتی هر نوعی از آنتی هیستامین ها بسیار خطرناک بوده و می‌تواند به مرگ فرد منجر شود. چرا که اثرات آنها در کنار هم تجمع می یابد و میتواند در نهایت به ارست قلبی _ تنفسی بیانجامد. عوارض حرکتی از جمله تاخیر در زمان واکنش ، ضعف در حفظ تعادل، سرگیجه از جمله عوارض مصرف بنزودیازپین‌ها هستند که به تناسب میزان دوز مصرف دارو افزایش می‌یابد. در افراد مسن خطر افتادن و آسیب دیدگی افزایش می یابد.
به منظور پیشگیری از دپرسیون تنفسی در افرادی که مشکلات قلبی تنفسی دارند مثل آسم، برونشیت مزمن و افرادی که مدت زمان طولانی سیگار میکشند تجویز باید با احتیاط صورت بگیرد. مخاطرات قلبی_ تنفسی ، اختلال حافظه و اختلال حرکتی برای افراد مسن شدیدتر است.

بوسپیرون (Buspirone)

بوسپیرون یک ضد اضطراب غیر بنزودیازپینی است. به نوعی احتمال وابستگی دارویی و ایجاد مقاومت در بیمار بسیار کم بوده و حتی قطع ناگهانی آن پس از مصرف طولانی باعث بروز سندروم محرومیت نمیشود. با الکل و فنوباربیتال ها یا داروهای تضعیف کننده ( CNS) تداخلی ایجاد نمی‌کند. این دارو فاقد اثرات ضد تشنج شل کننده عضلانی و خواب آوری است. نیمه عمر( ۱۲_۸ساعته) دارد .
مصرف مفید آن در کاهش علائم اضطراب فراگیر ( General Anxiety Disorder ) عنوان شده است. عدم خواب آلودگی، عدم افزایش وزن، عدم تاثیر منفی در میزان میل جنسی، عدم ایجاد مشکلات حافظه از جمله محاسن این دارو مطرح شده است.

مکانیسم اثر بنزودیازپین ها

این گروه از داروها با اتصال به گیرنده های گابا ( GABA ) موجب تقویت اثر گابا می شوند. تاثیر بنزودیازپین ها بر گیرنده های  گابا باعث اثرات خواب آوری و فراموشی خواهد شد.  یک نکته مهم این است که بنزودیازپین ها اضطراب زدا واجد تاثیر انتخابی بر هیچ یک از  چهار گیرنده گابا نیستند، بلکه اثر گابا بر همه این  گیرنده ها را به طور کلی تقویت می کنند.
عوارض جانبی
داروهای بنزودیازپین دارای خطرات جدی نیستند و ایجاد خواب آلودگی و خستگی رایج ترین عوارض مصرف این داروها است.  بعد از یک الی دو هفته مصرف مستمر فرد نسبت به اثرات خواب آوری آنها تحمل دارویی پیدا می‌کند. بر این اساس برای درمان بلند مدت مشکلات خواب ،داروی مناسبی نخواهند بود . اما برای تاثیرات اضطراب زدایی و شل کنندگی عضلانی تحمل کمی به وجود می‌آید.  بنزودیازپین ها باعث کاهش حافظه کوتاه مدت می گردند و هر چقدر مصرف بیشتر باشد قدرت یادآوری اطلاعات که بعد از مصرف دریافت شده است کمتر خواهد بود .مصرف همزمان  بنزودیازپین ها با الکل باعث فراموشی می‌شود و خطر  اختلال حافظه جدی، خواب آلودگی و دپرسیون تنفسی افزایش می‌یابد. این خطرات برای افراد مسن می تواند به مراتب شدیدتر باشد.
 عوارض حرکتی  از جمله دیگر عوارضی خواهد بود که با مصرف انواع بنزودیازپین‌ها شاهد خواهیم بود .تاخیر در زمان واکنش و ضعف در حفظ تعادل از جمله عوارض حرکتی هستند که به تناسب میزان دوز مصرفی دارو افزایش می یابند و غالباً پس از چند هفته مصرف از بین میروند.
آزمایش خاصی برای بیمارانی که بنزودیازپین مصرف می کنند لازم نیست.اختلال کارکرد کبد موجب می شود نیمه عمر آن دسته از بنزودیازپین ها که در کبد از طریق اکسیداسیون متابولیزه می شوند طولانی تر شود. در بیماران مشکوک به آسیب کبدی،انجام آزمایش های کارکرد کبد در ابتدای درمان ضروری است. در موارد سوء مصرف مواد به طور معمول از ازمایش های ادراری برای کشف بنزودیازپین ها استفاده می شود.

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی

اشتراک گذاری در whatsapp
واتس اپ
اشتراک گذاری در telegram
تلگرام
اشتراک گذاری در twitter
توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
لینکدین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *