داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی

پیرو مقاله قبلی که به نقش موثر عوامل زیستی و ژنتیک در اختلال خلقی اشاره کردیم باید انتظار داشته باشیم که روش های درمان تنی و دارویی بسیار موثر باشند. البته دارو به تنهایی محدودیت‌هایی دارد و در برخی موارد به اندازه روان درمانی یا ترکیب این دو به تنهایی موثر واقع نمی‌شود. اکثر مطالعات حاکی از آن است که ترکیب روان درمانی و دارودرمانی موثرترین درمان برای اختلال افسردگی اساسی هستند. هدف از دارودرمانی رفع علائم است و نه صرفاً کاهش علائم. استفاده از داروهای ضد افسردگی احتمال بهبود بیمار افسرده را ظرف یک ماه آینده تقریباً دو برابر می کند و ظهور اثرات درمانی چشمگیر تمام داروهای ضد افسردگی موجود ۳ تا ۴ هفته طول می کشد.

دلایل اثر نداشتن داروهای ضد افسردگی

انتخاب داروی ضد افسردگی مناسب توسط درمانگر بر اساس عوارض داروی تجویزی نسبت به وضعیت جسمانی بیمار، مزاج و سبک زندگی،سیر مزمن یا عود کردن بیماری ، سابقه خانوادگی بیمار، پاسخ به درمان، شدت علائم، بیماری‌های طبی عمومی یا سایر اختلالات روانپزشکی دارد و تلاش بر آن است که کمترین تداخل را داشته باشد. شایع ترین اشتباه که باعث می شود مصرف یک داروی ضد افسردگی با شکست مواجه شود مصرف دارو به مقدار ناکافی و به مدت ناکافی است حتماً باید دارو حداقل چهار یا پنج هفته مصرف شود تا بتوان امتحان آن را ناموفق دانست مگر آنکه زودتر عوارضی پیدا شود. مصرف داروی ضد افسردگی را حداقل باید به مدت ۶ ماه ادامه داد .

رایج ترین داروهای ضد افسردگی

  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای
  • چهار حلقه ای
  • بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز
  • بازدارنده های بازجذب مجدد سروتونین
  • بازدارنده های باز جذب مجدد گزینش سروتونین و نوراپی نفرین
  • داروهای ضد افسردگی متفرقه


داروهای سه حلقه ای

اگرچه داروهای گروه ( CTA ) در درمان همه انواع افسردگی موثر هستند اما استفاده از آنها به دلیل وجود داروهای دیگر با کارایی درمان مشابه عوارض کمتر و خطرات کمتر در صورت مصرف در دوزهای بالا کاهش پیدا کرده است . همه داروهای سه حلقه ای با مهار بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین باعث تقویت اثر این دو ترنسمیتر می‌شوند‌.

داروهای سه حلقه ای (Tricyclic Antidepressants) :

  • امی پرامین ( Imipramine)
  • کلومی پامین ( Clomipramine)
  • آمی تریپتیلین ( Amitriptyline)
  • داکسی پین ( Doxipine)
  • دزیپرامین( Desipramine)
  • نورتریپتیلین ( Nortriptyline)
  • تریمی پرامین (Trimipramine)
  • داروهای چهار حلقه ای
  • آموکساپین ( Amoxapin )
  • ماپروتیلین( Maprotilin)

داروهای سه حلقه ای از جمله قدیمی ترین داروهای ضد افسردگی و در عین حال خطرناک ترین گروه دارویی درمان افسردگی محسوب می شوند .
در تسکین افسردگی افرادی که به تعدادی از نشانه های زیستی مانند اختلال در الگوی اشتها و اختلال در الگوی خواب مبتلا هستند بسیار موثر است .

عوارض جانبی دارو های سه حلقه ای

عمده داروهای سه حلقه ای عوارض آنتی کولینرژیک است .به دلیل اثر روی گیرنده‌های هیستامینی می توانند افزایش وزن شدید به وجود بیاورند و خواب‌آور باشند. با اثری که بر روی گیرنده های آلفا داشته‌اند باعث کاهش فشار خون وضعیتی در فرد میشوند.

داروهای بازجذب سروتونین SSRI (selective serotonin reuptake inhibitions)

این داروها نسبت به سایر داروهای ضد افسردگی عوارض جانبی کمتری دارند و مسمومیت با این داروها برای بیمار خطر کمتری ایجاد می کند اندیکاسیون اصلی جوابدهی این داروها در مورد اختلال افسردگی اساسی خواهد بود و در صورت عدم پاسخ دهی درمان از همین گروه یک داروی دیگری تجویز خواهد شد .
در مواردی اثرات ضد اضطرابی نیز دارند. در درمان انواع وسواس نیز به کار میروند . معروف ترین داروهایی که در این گروه قرار میگیرند عبارت است از:

  • فلوکستین ( Flouxetine)
  • فلوواکسامین ( Fluvaxamine)
  • سیتالوپرام ( Citalopram )
  • اس سیتالوپرام ( Es Citalopram)
  • سرترالین ( Sertraline)
  • پروکستین ( Paroxetine)

عوارض جانبی داروهای SSRI

دارو های ضد افسردگی

قطع ناگهانی این داروها می تواند به سندروم محرومیت از دارو منجر شود. اگرچه این داروها باعث کاهش علائم اضطراب در افراد می‌شود . اما تعداد کمی از بیماران در ابتدای درمان با این داروها دچار افزایش اضطراب و آشفتگی می‌شوند.
عوارض گوارشی، عوارض جنسی( تاخیر در اوج لذت جنسی انزال و ارگاسم )، سندروم پای بیقرار و پرش عضلات از جمله عوارض داروهای SSRI هستند .
بر خلاف داروهای نامبرده پاروکستین می تواند باعث بروز عوارض آنتی کولینرژیک مانند یبوست، احتباس ادرار، خشکی دهان و تاری دید شود .این گروه از داروها باعث دیر به خواب رفتن و کاهش مدت زمان خواب می شوند که این امر باعث افزایش احساس خواب آلودگی و خستگی صبحگاهی در فرد می‌گردد .
فلوکستین بیشترین اثر فعال کنندگی را در بین این گروه داروها دارد و در بیمارانی که دچار کاهش انرژی هستند می تواند انتخاب مناسبی باشد. اما در مورد بیمارانی که بی قراری و عدم تمرکز دارند و کسانی که دچار مشکل در به خواب رفتن هستند باعث بدتر شدن علائم خواهد شد. به همین دلیل معمولا بهترین زمان مصرف فلوکستین صبح ها بعد از صبحانه میباشد .
سرترالین، سیتالوپرام و اس سیتالوپرام هم باعث بی خوابی می شوند اما شدت بروز این عوارض کمتر از فلوکستین است .
فلووکسامین بیشتر از سایر داروهای این دسته باعث خواب آلودگی میشود . عوارض اکستراپیرامیدال( EPS) این دارو شامل بی قراری و علائم شبه پارکینسون است. عوارض جنسی آن شامل تاخیر در انزال و ارگاسم خواهد بود .
تاخیر در رسیدن به حداکثر لذت جنسی شایع ترین عارضه ناشی از SSRI است دندان قروچه نیز پس از مصرف این داروها دیده می‌شود که باعث آسیب به دندان می شود.

دارو های (Serotonin/ Norepinephrine Reuptake inhibitors) SNRI

در این گروه فعلاً دو دارو ساخته شده است:

  • ونلافاکسین ( Venlafaxine)
  • دولوکستین ( Doluxetine)

ونلافاکسین در دوزهای کم مهارکننده بازجذب سروتونین و در دوزهای زیاد مهار کننده بازجذب نوراپی نفرین است ولی دولوکستین در هر دوزی مهار کند مهارکننده بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین است.
اندیکاسیون اصلی این گروه دارویی در مورد افسردگی است. ولی در مواردی برای درمان اضطراب نیز به کار میرود و حتی می تواند از داروی تخصصی بوسپیرون هم در درمان اضطراب موثرتر باشد.
برای رفع علائم خستگی، بی خوابی،ضعف تمرکز، بی حسی عضلانی در اضطراب فراگیر موثر است. در مواردی که قطع ناگهانی صورت میگیرد می‌تواند به بروز سندروم محرومیت از دارو منجر شود . عوارض جانبی آن بیشتر از گروه قبلی است چون دو ترنسمیتر حیاتی بدن ( سروتونین و نوراپی نفرین) را درگیر میکند.

عوارض جانبی دارو های SNRI

عوارض جانبی این دسته از داروها وابسته به دوز است. عوارضی شامل تهوع ، اختلال گوارشی ،اختلال جنسی، اختلال در خواب بیمار گزارش شده است. در دوره درمان با این دارو فشار خون بیمار باید به طور دوره‌ای اندازه‌گیری شود و اگر فشارخون مدام بالا باشد نیاز به کاهش دوز دارو و حتی در مواردی قطع دارو خواهد بود. عمده ترین عوارض گزارش شده با دولوکستین شامل تهوع ،خشکی دهان یبوست، کاهش اشتها، بی خوابی و تعریق است.

داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز (Monoamine Oxidase inhibitors -MAOI)

دو داروی موجود در این گروه عبارت هستند از :

  • ترانیل سیپرومین(Tranylcypromine)
  • فنلزین (Phenelzine)

فنلزین اثر خواب آوری خفیف تا متوسط دارد در حالیکه ترانیل سیپرومین اثر محرک داشته ممکن است باعث بی خوابی شود مصرف همزمان این گروه دارویی با بعضی از غذاهایی که حاوی ترامین هستند افزایش شدید فشار خون میشود . کاهش میل جنسی و افزایش وزن از عوارض جانبی این داروها معرفی شده اند.

داروهای ضد افسردگی متفرقه

داروهای ضد افسردگی

گروه تری آزولو پیریدین (Triazolo pyridines)

در این گروه میتوان به ترازودون Trazodone اشاره کرد .این دارو یک خواب آور بسیار قوی هست که روی گیرنده های آلفا اثر می گذارد و به همین دلیل می‌تواند به کاهش فشارخون وضعیتی و عدم تعادل منجر شود. عارضه نادر اما جدی ترازودون، پِریاپیسم ( انقباض مداوم و دردناک آلت تناسلی که به دلیل عدم تمایل و تحریک جنسی نباشد) است. در صورت بروز این عارضه مداخله جراحی برای رفع آن ضروری است و ممکن است به عقیمی دائم در مردان منجر شود.

گروه آمینوکتون (Aminoketone)

بوپروپیون (Bupropion) دارویی که در این گروه قرار می‌گیرد. این دارو اثر قابل ملاحظه ای بربادرفته سروتونین دارد اما تنها داروی ضد افسردگی است که به طور همزمان بر بازجذب دوپامین و نوراپی نفرین اثرمیگذارد. یعنی مکانیزمی شبیه داروهای محرک مثل ریتالین و کوکائین دارد و به همین دلیل در درمان اضطراب تجویز نمی‌شود چون به نوعی محرک محسوب می‌گردد . بوپروپیون به عنوان داروی کمکی یا به تنهایی در درمان افسردگی به کار میرود. مهمترین عارضه گزارش شده در مصرف این دارو این است که احتمال بروز تشنج را افزایش می‌دهد علاوه بر آن در بیماران دچار اختلالات خوردن مانند پرخوری و بی اشتهایی عصبی منع مصرف دارند.

گروه تتراسیکلیک ها (Tetracyclic)

میرتازاپین (Mirtazapine) در درمان افسردگی عمده به کار می رود. به دلیل بلوک گیرنده های هیستامینی اثر خواب آلودگی شدید دارد. از جمله عوارض جانبی این دارو می توان به خواب آلودگی ،افزایش وزن، خشکی دهان و یبوست اشاره کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *